नमस्तस्मै भगवते चैतन्याय महात्मने |
कलिकल्मषनाशाय भवाब्धितारणाय च ॥ १॥
namas tasmai bhagavate
caitanyāya mahātmane |
kali-kalmaṣa-nāśāya
bhavābdhi tāraṇāya ca || 1||
ब्रह्मणा हरिदासेन श्रीरूपाय प्रकाशितम् |
तत्सर्वं कथयिष्यामि सावधानं निशामय ॥ २॥
brahmaṇā hari-dāsena
śrī-rūpāya prakāśitam |
tat sarvaṁ kathayiṣyāmi
sāvadhānaṁ niśāmaya || 2||
श्रुत्वैवं वैष्णवाः सर्वे प्रहृष्टाः प्रेमविह्वलाः |
सादरं परिपप्रच्छुः प्रेमगद्गदया गिरा ॥ ३ ॥
śrutvaivaṁ vaiṣṇavāḥ sarve
prahṛṣṭāḥ prema-vihvalāḥ |
sādaraṁ paripapracchuḥ
prema-gadgadayā girā || 3||
वैष्णवानां हि कृपया स्मृत्वा वाक्यं पितुस्तदा |
सणोन्त्य भगवद्रूपं नामानि कथयामि वै ॥ ४ ॥
vaiṣṇavānāṁ hi kṛpayā
smṛtvā vākyaṁ pitus tadā |
saṇontya bhagavad-rūpaṁ
nāmāni kathayāmi vai || 4||
ध्यानम् |
ॐ अस्य श्रीकृष्णचैतन्यसहस्रनामस्तोत्रस्य
नारायणः ऋषिः अनुष्टुप् छन्दः श्रीमद्भगवद्भक्तिर्देवता
श्रीराधाकृष्णप्रीतये श्रीकृष्णचैतन्य नामसहस्रपथे विनियोगः |
ॐ नमः प्रेमसमुच्चयाय गोपीजनवल्लभाय महात्मने |
dhyānam |
oṁ asya śrī-kṛṣṇa-caitanya
sahasra-nāma-stotrasya
nārāyaṇaḥ ṛṣiḥ anuṣṭup chandaḥ
śrīmad-bhagavad-bhaktir-devatā
śrī-rādhā-kṛṣṇa-prītaye
śrī-kṛṣṇa-caitanya
nāma-sahasra-pathe viniyogaḥ |
oṁ namaḥ prema-samuccayāya
gopījana-vallabhāya mahātmane |
ॐ विश्वम्भरः सदानन्दो विश्वजिद्विश्वभावनः |
महानुभावो विश्वात्मा गौराङ्गो गौरभावनः ॥ ५ ॥
oṁ viśvambharaḥ sadānando
viśva-jid viśva-bhāvanaḥ |
mahānubhāvo viśvātmā
gaurāṅgo gaura-bhāvanaḥ || 5||
हेमप्रभो दीर्घबाहुर्दीर्घग्रीवः शुचिर्वसुः |
चैतन्यश्चेतनश्चेतश्चित्तरूपी प्रभुः स्वयम् ॥ ६ ॥
hema-prabho dīrgha-bāhur
dīrgha-grīvaḥ śucir vasuḥ |
caitanyaś cetanaś cetaś
citta-rūpī prabhuḥ svayam || 6||
राधाङ्गी राधिकाभावो राधान्वेशी प्रियंवदः |
नीतिज्ञः सर्वधर्मज्ञो भक्तिमान् पुरुषोत्तमः ॥ ७ ॥
rādhāṅgī rādhikā-bhāvo
rādhānveśī priyaṁvadaḥ |
nītijñaḥ sarva-dharmajño
bhaktimān puruṣottamaḥ || 7||
अनुभावी महाधैर्यः शास्त्रज्ञो नित्यनूतनः |
प्रभावी भगवान् कृष्णश्चैतन्यो रसविग्रहः ॥ ८ ॥
anubhāvī mahādhairyaḥ
śāstra-jño nitya-nūtanaḥ |
prabhāvī bhagavān kṛṣṇaś
caitanyo rasa-vigrahaḥ || 8||
अनादिनिधनो धाता धरणीमन्दनः शुचिः |
वराङ्गश्चञ्चलो दक्षः प्रतापी साधुसङ्गतः ॥ ९ ॥
anādi-nidhano dhātā
dharaṇī-mandanaḥ śuciḥ |
varāṅgaś cañcalo dakṣaḥ
pratāpī sādhu-saṅgataḥ || 9||
उन्मादी उन्मदो वीरो धीरग्राणी रसप्रियः |
रक्ताम्बरो दण्डधरः सन्न्यासी यतिभूषणः ॥ १० ॥
unmādī unmado vīro
dhīra-grāṇī rasa-priyaḥ |
raktāmbaro daṇḍa-dharaḥ
sannyāsī yati-bhūṣaṇaḥ || 10||
दण्डी छत्री चक्रपाणिः कृपालुः सर्वदर्शनः |
निरायुधः सर्वशास्ता कलिदोषप्रनाशनः ॥ ११ ॥
daṇḍī chatrī cakra-pāṇiḥ
kṛpāluḥ sarva-darśanaḥ |
nirāyudhaḥ sarva-śāstā
kali-doṣa-pranāśanaḥ || 11||
गुरुवर्यः कृपासिन्धुर्विक्रमी च जनार्दनः |
म्लेच्छग्राही कुनीतिघ्नो दुष्टहारी कृपाकुलः ॥ १२ ॥
guru-varyaḥ kṛpā-sindhur
vikramī ca janārdanaḥ |
mleccha-grāhī kunīti-ghno
duṣṭa-hārī kṛpākulaḥ || 12||
ब्रह्मचारी यतिवरो ब्रह्मण्यो ब्राह्मणः सुधीः |
द्विजराजश्चक्रवर्ती कविः कृपणवत्सलः ॥ १३ ॥
brahmacārī yati-varo
brahmaṇyo brāhmaṇaḥ sudhīḥ |
dvija-rājaś cakravartī
kaviḥ kṛpaṇa-vatsalaḥ || 13||
निरीहः पावकोऽर्थज्ञो निर्धूमः पावकोपमः |
नारवन्द्यो हराकारो भविष्णुर्नरनायकः ॥ १४ ॥
nirīhaḥ pāvako'rtha-jño
nirdhūmaḥ pāvakopamaḥ |
nāra-vandyo harākāro
bhaviṣṇur nara-nāyakaḥ || 14||
दानवीरो युद्धवीरो दयावीरो वृकोदरः |
ज्ञानवीरो महावीरः शान्तिवीरः प्रतापनः ॥ १५ ॥
dāna-vīro yuddha-vīro
dayā-vīro vṛkodaraḥ |
jñāna-vīro mahā-vīraḥ
śānti-vīraḥ pratāpanaḥ || 15||
श्रीजिष्णुर्भ्रमिको जिष्णुः सहिष्णुश्चारुदर्शनः |
नरो वरीयान् दुर्दर्शो नवद्वीपसुधाकरः ॥ १६ ॥
śrī-jiṣṇur bhramiko jiṣṇuḥ
sahiṣṇuś cāru-darśanaḥ |
naro varīyān durdarśo
navadvīpa-sudhākaraḥ || 16||
चन्द्रहास्यश्चन्द्रनखो बलिमदुदरो बली |
सूर्यप्रभः सूर्यकांशुः सूर्याङ्गो मणिभूषणः ॥ १७ ॥
candra-hāsyaś candra-nakho
balimad udaro balī |
sūrya-prabhaḥ sūryakāṁśuḥ
sūryāṅgo maṇi-bhūṣaṇaḥ || 17||
कम्भुकण्ठः कपोलश्रीर्निम्ननाभिः सुलोचनः |
जगन्नाथसुतो विप्रो रत्नाङ्गो रत्नभूषणः ॥ १८ ॥
kambhu-kaṇṭhaḥ kapol-aśrīr
nimna-nābhiḥ sulocanaḥ |
jagannātha-suto vipro
ratnāṅgo ratna-bhūṣaṇaḥ || 18||
तीर्थार्थी तीर्थदस्तीर्थस्तीर्थाङ्गस्तीर्थसाधकः |
तीर्थास्पदस्तीर्थवासस्तीर्थसेवी निराश्रयः ॥ १९ ॥
tīrthārthī tīrtha-das tīrthas
tīrthāṅgas tīrtha-sādhakaḥ |
tīrthāspadas tīrtha-vāsas
tīrtha-sevī nirāśrayaḥ || 19||
तीर्थालादी तीर्थप्रदो ब्राह्मको ब्रह्मणो भ्रमी |
श्रीवासपण्डितानन्दो रामानन्दप्रियङ्करः ॥ २० ॥
tīrthālādī tīrtha-prado
brāhmako brahmaṇo bhramī |
śrīvāsa-paṇḍitānando
rāmānanda-priyaṅkaraḥ || 20||
गदाधरप्रियो दासो विक्रमी शङ्करप्रियः |
योगी योगप्रदो योगो योगकारी त्रियोगकृत् ॥ २१ ॥
gadādhara-priyo dāso
vikramī śaṅkara-priyaḥ |
yogī yoga-prado yogo
yoga-kārī tri-yoga-kṛt || 21||
सर्वः सर्वस्वदो भूमा सर्वाङ्गः सर्वसम्भवः |
वाणिर्बाणायुधो वादी वाचस्पतिरयोनिजः ॥ २२ ॥
sarvaḥ sarvas-vado bhūmā
sarvāṅgaḥ sarva-sambhavaḥ |
vāṇir bāṇāyudho vādī
vācaspatir ayoni-jaḥ || 22||
बुद्धिः सत्यं बलं तेजो धृतिमान् जङ्गमकृतिः |
मुरारिर्वर्धनो धाता नृहरिः मानवर्धनः ॥ २३ ॥
buddhiḥ satyaṁ balaṁ tejo
dhṛtimān jaṅgamakṛtiḥ |
murārir vardhano dhātā
nṛhariḥ māna-vardhanaḥ || 23||
निष्कर्मा कर्मदो नाथः कर्मज्ञः कर्मनाशकः |
अनर्घः कारकः कर्म क्रियार्हः कर्मबाधकः ॥ २४ ॥
niṣkarmā karma-do nāthaḥ
karma-jñaḥ karma-nāśakaḥ |
anarghaḥ kārakaḥ karma-
kriyārhaḥ karma-bādhakaḥ || 24||
निर्गुणो गुणवानीशो विधाता सामगोऽजितः |
जितश्वासो जितप्राणो जितानङ्गो जितेन्द्रियः ॥ २५ ॥
nirguṇo guṇavān īśo
vidhātā sāma-go'jitaḥ |
jita-śvāso jita-prāṇo
jitānaṅgo jitendriyaḥ || 25||
कृष्णभावी कृष्णनामी कृष्णात्मा कृष्णनायकः |
अद्वैतो द्वैतसाहित्यो द्विभावः पालको वशी ॥ २६ ॥
kṛṣṇa-bhāvī kṛṣṇa-nāmī
kṛṣṇātmā kṛṣṇa-nāyakaḥ |
advaito dvaita-sāhityo
dvi-bhāvaḥ pālako vaśī || 26||
श्रीवासः श्रीधराहव्यो हलनायकसारवित् |
विश्वरूपानुजश्चन्द्रो वरीयान् माधवोऽच्युतः ॥ २७ ॥
śrīvāsaḥ śrīdharāhavyo
hala-nāyaka-sāra-vit |
viśvarūpānujaścandro
varīyān mādhavo'cyutaḥ || 27||
रूपासक्तः सदाचारो गुणज्ञो बहुभावकः |
गुणहीनो गुणातीतो गुणग्राही गुणार्णवः ॥ २८ ॥
rūpāsaktaḥ sadācāro
guṇa-jño bahu-bhāvakaḥ |
guṇa-hīno guṇātīto
guṇa-grāhī guṇārṇavaḥ || 28||
ब्रह्मानन्दो नित्यानन्दः प्रेमानन्दोऽतिनन्दकः |
निन्द्यहारी निन्द्यवर्जी निन्द्यघ्नः परितोषकः ॥ २९ ॥
brahmānando nityānandaḥ
premānando'ti-nandakaḥ |
nindya-hārī nindya-varjī
nindya-ghnaḥ paritoṣakaḥ || 29||
यज्ञबाहुर्विनीतात्मा नामयज्ञप्रचारकः |
कलिवर्यः सुचिनांशुः पर्यांसुः पावकोपमः ॥ ३० ॥
yajña-bāhur vinītātmā
nāma-yajña-pracārakaḥ |
kali-varyaḥ sucināṁśuḥ
paryāṁsuḥ pāvakopamaḥ || 30||
हिरण्यगर्भः सूक्ष्मात्मा वैराज्यो विरजापतिः |
विलासी प्रभावी स्वांशी परावस्थः शिरोमणिः ॥ ३१ ॥
hiraṇya-garbhaḥ sūkṣmātmā
vairājyo virajā-patiḥ |
vilāsī prabhāvī svāṁśī
parāvasthaḥ śiromaṇiḥ || 31||
मायाघ्नो मायिको मायी मायावादी विचक्षणः |
कृष्णाच्छादी कृष्णजल्पी विषयघ्नो निराकृतिः ॥ ३२ ॥
māyā-ghno māyiko māyī
māyāvādī vicakṣaṇaḥ |
kṛṣṇācchādī kṛṣṇa-jalpī
viṣaya-ghno nirākṛtiḥ || 32||
सङ्कल्पशून्यो मायीशो मायाद्वेशी व्रजप्रियः |
व्रजाधीशो व्रजपतिर्गोपगोकुलनन्दनः ॥ ३३ ॥
saṅkalpa-śūnyo māyīśo
māyādveśī vraja-priyaḥ |
vrajādhīśo vraja-patir
gopa-gokula-nandanaḥ || 33||
व्रजवासी व्रजभावो व्रजनायकसत्तमः |
गुप्तप्रियो गुप्तभावो वाञ्छितः सत्कुलाश्रयः ॥ ३४ ॥
vraja-vāsī vraja-bhāvo
vraja-nāyaka-sattamaḥ |
gupta-priyo gupta-bhāvo
vāñchitaḥ satkulāśrayaḥ || 34||
रागानुगो रागसिन्धू रागात्मा रागवर्धनः |
रागोद्गतः प्रेमसाक्षी भट्टनाथः सनातनः ॥ ३५ ॥
rāgānugo rāga-sindhū
rāgātmā rāga-vardhanaḥ |
rāgodgataḥ prema-sākṣī
bhaṭṭa-nāthaḥ sanātanaḥ || 35||
गोपालभट्टगः प्रीतो लोकनाथप्रियः पटुः |
द्विभुजः षड्भुजो रूपी राजदर्पविनाशनः ॥ ३६ ॥
gopāla-bhaṭṭa-gaḥ prīto
lokanātha-priyaḥ paṭuḥ |
dvi-bhujaḥ ṣaḍ-bhujo rūpī
rāja-darpa-vināśanaḥ || 36||
काशिमिश्रप्रियो वन्द्यो वन्दनीयः शचिप्रसूः |
मिश्रपुरन्दराधिसो रघुनाथप्रियो रयः ॥ ३७ ॥
kāśi-miśra-priyo vandyo
vandanīyaḥ śaci-prasūḥ |
miśra-purandarādhiso
raghunātha-priyo rayaḥ || 37||
सार्वभौमदर्पहारी अमोघारिर्वसुप्रियः |
सहजः सहजाधीशः शाश्वतः प्रणयातुरः ॥ ३८ ॥
sārvabhauma-darpa-hārī
amoghārir vasu-priyaḥ |
sahajaḥ sahajādhīśaḥ
śāśvataḥ praṇayāturaḥ || 38||
किलकिञ्चिदभावार्तः पाण्डुगण्डः शुचातुरः |
प्रलापी बहुवाक् शुद्धः ऋजुर्वक्रगतिः शिवः ॥ ३९ ॥
kila-kiñcid-abhāvārtaḥ
pāṇḍu-gaṇḍaḥ śucāturaḥ |
pralāpī bahu-vāk śuddhaḥ
ṛjur vakragatiḥ śivaḥ || 39||
घत्तायितोऽरविन्दाक्षः प्रेमवैचित्यलक्षकः |
प्रियाभिमानी चतुरः प्रियावर्ती प्रियोन्मुखः ॥ ४० ॥
ghattāyito'ravindākṣaḥ
prema-vaicitya-lakṣakaḥ |
priyābhimānī caturaḥ
priyāvartī priyonmukhaḥ || 40||
लोमाञ्चितः कम्पधरः अश्रुमुखो विशोकहा |
हास्यप्रियो हास्यकारी हास्ययुग् हास्यनागरः ॥ ४१ ॥
lomāñcitaḥ kampa-dharaḥ
aśru-mukho viśoka-hā |
hāsya-priyo hāsya-kārī
hāsya-yug hāsya-nāgaraḥ || 41||
हास्यग्रामी हास्यकरस्त्रिभङ्गी नर्तनाकुलः |
ऊर्ध्वलोमा ऊर्ध्वहस्त ऊर्ध्वरावी विकारवान् ॥ ४२ ॥
hāsya-grāmī hāsya-karas
tri-bhaṅgī nartanākulaḥ |
ūrdhva-lomā ūrdhva-hasta
ūrdhva-rāvī vikāravān || 42||
भवोल्लासी धीरशान्तो धीरङ्गो धीरनायकः |
देवास्पदो देवधामा देवदेवो मनोभवः ॥ ४३ ॥
bhavollāsī dhīra-śānto
dhīraṅgo dhīra-nāyakaḥ |
devāspado deva-dhāmā
deva-devo manobhavaḥ || 43||
हेमाद्रिर्हेमलावण्यः सुमेरुर्ब्रह्मसादनः |
ऐरावतस्वर्णकान्तिः शरघ्नो वाञ्छितप्रदः ॥ ४४ ॥
hemādrir hema-lāvaṇyaḥ
sumerur brahma-sādanaḥ |
airāvata-svarṇa-kāntiḥ
śara-ghno vāñchita-pradaḥ || 44||
करोभोरूः सुदीर्घाक्षः कम्पभ्रूचक्षुनासिकः |
नामग्रन्थी नामसङ्ख्या भावबद्धस्तृषाहरः ॥ ४५ ॥
karobhorūḥ sudīrghākṣaḥ
kampa-bhrū-cakṣu-nāsikaḥ |
nāma-granthī nāma-saṅkhyā
bhāva-baddhas tṛṣā-haraḥ || 45||
पापाकर्षी पापहारी पापघ्नः पापशोधकः |
दर्पहा धनदोऽरिघ्नो मानहा रिपुहा मधुः ॥ ४६ ॥
pāpākarṣī pāpa-hārī
pāpa-ghnaḥ pāpa-śodhakaḥ |
darpa-hā dhana-do'ri-ghno
māna-hā ripu-hā madhuḥ || 46||
रूपहा वेशहा दिव्यो दीनबन्धुः कृपामयः |
सुधक्षरः सुधास्वादी सुधामा कमनीयकः ॥ ४७ ॥
rūpa-hā veśa-hā divyo
dīna-bandhuḥ kṛpāmayaḥ |
sudhakṣaraḥ sudhāsvādī
sudhāmā kamanīyakaḥ || 47||
निर्मुक्तो मुक्तिदो मुक्तो मुक्ताख्यो मुक्तिबाधकः |
निःशङ्को निरहङ्कारो निर्वैरो विपदापहः ॥ ४८ ॥
nirmukto mukti-do mukto
muktākhyo mukti-bādhakaḥ |
niḥśaṅko nirahaṅkāro
nirvairo vipadāpahaḥ || 48||
विदग्धो नवलावण्यो नवद्वीपद्विज प्रभुः |
निरङ्कुशो देववन्द्यः सुराचार्यः सुरारिहा ॥ ४९ ॥
vidagdho nava-lāvaṇyo
navadvīpa-dvija prabhuḥ |
niraṅkuśo deva-vandyaḥ
surācāryaḥ surāri-hā || 49||
सुरवर्यो निन्द्यहारी वादघ्नः परितोषकः |
सुप्रकाशो बृहद्बाहुर्मित्रज्ञः कविभूषणः ॥ ५० ॥
sura-varyo nindya-hārī
vāda-ghnaḥ paritoṣakaḥ |
suprakāśo bṛhad-bāhur
mitra-jñaḥ kavi-bhūṣaṇaḥ || 50||
वरप्रदो वरपाङ्गो वरयुग् वरनायकः |
पुष्पहासः पद्मगन्धिः पद्मरागः प्रजागरः ॥ ५१ ॥
vara-prado varapāṅgo
vara-yug vara-nāyakaḥ |
puṣpa-hāsaḥ padma-gandhiḥ
padma-rāgaḥ prajāgaraḥ || 51||
ऊर्ध्वगः सत्पथाचारी प्राणद ऊर्ध्वगायकः |
जनप्रियो जनाह्लादो जनकऋषि जनस्पृहः ॥ ५२ ॥
ūrdhva-gaḥ satpathācārī
prāṇa-da ūrdhva-gāyakaḥ |
jana-priyo janāhlādo
janakaṛṣi jana-spṛhaḥ || 52||
अजन्मा जन्मनिलयो जनानदो जनार्द्रधीः |
जगन्नाथो जगद्बन्धुर्जगद्देवो जगत्पतिः ॥ ५३ ॥
ajanmā janmanilayo
janānado janārdra-dhīḥ |
jagan-nātho jagad-bandhur
jagad-devo jagat-patiḥ || 53||
जनकारी जनामोदो जनकानन्दसाग्रहः |
कलिप्रियः कलिश्लाघ्यः कलिमानविवर्धनः ॥ ५४ ॥
janakārī janāmodo
janakānanda-sāgrahaḥ |
kali-priyaḥ kali-ślāghyaḥ
kali-māna-vivardhanaḥ || 54||
कलिवर्यः सदानन्दः कलिकृत् कलिधन्यमान् |
वर्धामनः श्रुतिधरः वर्धनो वृद्धिदायकः ॥ ५५ ॥
kali-varyaḥ sadānandaḥ
kali-kṛt kali-dhanyamān |
vardhāmanaḥ śruti-dharaḥ
vardhano vṛddhi-dāyakaḥ || 55||
सम्पदः शारणो दक्षो घृणाङ्गी कलिरक्षकः |
कलिधन्यः समयज्ञः कलिपुण्यप्रकाशकः ॥ ५६ ॥
sampadaḥ śāraṇo dakṣo
ghṛṇāṅgī kali-rakṣakaḥ |
kali-dhanyaḥ samaya-jñaḥ
kali-puṇya-prakāśakaḥ || 56||
निश्चिन्तो धीरललितो धीरवाक् प्रेयसीप्रियः |
वामास्पर्शी वामभावो वामरूपो मनोहरः ॥ ५७ ॥
niścinto dhīra-lalito
dhīra-vāk preyasī-priyaḥ |
vāmāsparśī vāma-bhāvo
vāma-rūpo manoharaḥ || 57||
अतीन्द्रियः सुराध्यक्षो लोकाध्यक्षः कृतकृतः |
युगादिकृद् युगकरो युगज्ञो युगनायकः ॥ ५८ ॥
atīndriyaḥ surādhyakṣo
lokādhyakṣaḥ kṛtakṛtaḥ |
yugādi-kṛd yuga-karo
yuga-jño yuga-nāyakaḥ || 58||
युगावर्तो युगासीमः कालवान् कालशक्तिधृक् |
प्रणयः शाश्वतो हृष्टो विश्वजिद् बुद्धिमोहनः ॥ ५९ ॥
yugāvarto yugāsīmaḥ
kālavān kāla-śakti-dhṛk |
praṇayaḥ śāśvato hṛṣṭo
viśva-jid buddhi-mohanaḥ || 59||
सन्ध्याता ध्यानकृद् ध्यानी ध्यानमङ्गलसन्धिमान् |
विस्रुतात्मा हृदिस्थिर ग्रामनियप्रग्राहकः ॥ ६० ॥
sandhyātā dhyāna-kṛd dhyānī
dhyāna-maṅgala-sandhimān |
visrutātmā hṛdi sthira-
grāmaniya-pragrāhakaḥ || 60||
स्वरमूर्च्छी स्वरालापी स्वरमूर्तिविभूषणः |
गानग्राही गानलुब्धो गायको गानवर्धनः ॥ ६१ ॥
svara-mūrcchī svarālāpī
svara-mūrti-vibhūṣaṇaḥ |
gāna-grāhī gāna-lubdho
gāyako gāna-vardhanaḥ || 61||
गानमान्यो ह्यप्रमेयः सत्कर्ता विश्वधृक् सहः |
क्षीराब्धिकमथाकारः प्रेमगर्भझषाकृतिः ॥ ६२ ॥
gāna-mānyo hy aprameyaḥ
satkartā viśva-dhṛk sahaḥ |
kṣīrābdhi-kamathākāraḥ
prema-garbha-jhaṣākṛtiḥ || 62||
बीभत्सुर्भावहृदयः अदृश्यो बर्हिदर्शकः |
ज्ञानरुद्धो धीरबुद्धिरखिलात्मप्रियः सुधीः ॥ ६३ ॥
bībhatsur bhāva-hṛdayaḥ
adṛśyo barhi-darśakaḥ |
jñāna-ruddho dhīra-buddhir
akhilātma-priyaḥ sudhīḥ || 63||
अमेयः सर्वविद्भानुर्बभ्रूर्बहुशिरो रुचिः |
उरुश्रवाः महादीर्घो वृषकर्मा वृषाकृतिः ॥ ६४ ॥
ameyaḥ sarva-vid bhānur
babhrūr bahu-śiro ruciḥ |
uru-śravāḥ mahā-dīrgho
vṛṣa-karmā vṛṣākṛtiḥ || 64||
श्रुतिस्मृतिधरो वेदः श्रुतिज्ञः श्रुतिबाधकः |
हृदिस्पृश आस आत्मा श्रुतिसारो विचक्षणः ॥ ६५ ॥
śruti-smṛti-dharo vedaḥ
śruti-jñaḥ śruti-bādhakaḥ |
hṛdi spṛśa āsa ātmā
śruti-sāro vicakṣaṇaḥ || 65||
कलापी निरनुग्राही वैद्यविद्याप्रचारकः |
मीमांसकारिर्वेदाङ्ग वेदार्थप्रभवो गतिः ॥ ६६ ॥
kalāpī niranugrāhī
vaidya-vidyā-pracārakaḥ |
mīmāṁsakārir vedāṅga
vedārtha-prabhavo gatiḥ || 66||
परावरज्ञो दुष्पारो विरहाङ्गी सतां गतिः |
असङ्ख्येयोऽप्रमेयात्मा सिद्धिदः सिद्धिसाधनः ॥ ६७ ॥
parāvara-jño duṣpāro
virahāṅgī satāṁ gatiḥ |
asaṅkhyeyo'prameyātmā
siddhi-daḥ siddhi-sādhanaḥ || 67||
धर्मसेतुर्धर्मपरो धर्मात्मा धर्मभावनः |
उदीर्णसंशयच्छिन्नो विभूतिः शाश्वतः स्थिरः ॥ ६८ ॥
dharma-setur dharma-paro
dharmātmā dharma-bhāvanaḥ |
udīrṇa-saṁśaya-cchinno
vibhūtiḥ śāśvataḥ sthiraḥ || 68||
शुद्धात्मा शोभनोत्कण्ठोऽनिर्देश्यः साधनप्रियः |
ग्रन्थप्रियो ग्रन्थमयः शास्त्रयोनिर्महाशयः ॥ ६९ ॥
śuddhātmā śobhanotkaṇṭho
'nirdeśyaḥ sādhana-priyaḥ |
grantha-priyo granthamayaḥ
śāstra-yonir mahāśayaḥ || 69||
अवर्णो वर्णनिलयो नाश्रमी चतुराश्रमः |
अविप्र विप्रकृत् स्तुत्यो राजन्यो राज्यनाशकः ॥ ७० ॥
avarṇo varṇa-nilayo
nāśramī catur-āśramaḥ |
avipra vipra-kṛt stutyo
rājanyo rājya-nāśakaḥ || 70||
अवश्यो वश्यताधीनः श्रीभक्तिव्यवसायकः |
मनोजवः पुरयिता भक्तिकीर्तिरनामयः ॥ ७१ ॥
avaśyo vaśyatādhīnaḥ
śrī-bhakti-vyavasāyakaḥ |
manojavaḥ purayitā
bhakti-kīrtir anāmayaḥ || 71||
निधिवर्जी भक्तिनिधिर्दुर्लभो दुर्गभावकृत् |
कर्तनीः कीर्तिरतुलः अमृतो मुरजप्रियः ॥ ७२ ॥
nidhi-varjī bhakti-nidhir
durlabho durga-bhāva-kṛt |
karta nīḥ kīrtir atulaḥ
amṛto muraja-priyaḥ || 72||
शृङ्गारः पञ्चमो भावो भावयोनिरनन्तरः |
भक्तिजित् प्रेमभोजी च नवभक्तिप्रचारकः ॥ ७३ ॥
śṛṅgāraḥ pañcamo bhāvo
bhāva-yonir anantaraḥ |
bhakti-jit prema-bhojī ca
nava-bhakti-pracārakaḥ || 73||
त्रिगर्तस्त्रिगुणामोदत्रिवाञ्छी प्रीतिवर्धनः |
नियन्ता श्रमगोऽतीतः पोषणो विगतज्वरः ॥ ७४ ॥
tri-gartas tri-guṇāmodas
tri-vāñchī prīti-vardhanaḥ |
niyantā śrama-go'tītaḥ
poṣaṇo vigata-jvaraḥ || 74||
प्रेमज्वरो विमानार्हः अर्थहा स्वप्ननाशनः |
उत्तारणो नामपुण्यः पापपुण्यविवर्जितः ॥ ७५ ॥
prema-jvaro vimānārhaḥ
artha-hā svapna-nāśanaḥ |
uttāraṇo nāma-puṇyaḥ
pāpa-puṇya-vivarjitaḥ || 75||
अपराधहरः पाल्यः स्वस्तिदः स्वस्तिभूषणः |
पूतात्मा पूतगः पूतः पूतभावो महास्वनः ॥ ७६ ॥
aparādha-haraḥ pālyaḥ
svasti-daḥ svasti-bhūṣaṇaḥ |
pūtātmā pūta-gaḥ pūtaḥ
pūta-bhāvo mahā-svanaḥ || 76||
क्षेत्रज्ञः क्षेत्रविजयी क्षेत्रवासो जगत्प्रसूः |
भयहा भयदो भास्वान् गौणभावसमन्वितः ॥ ७७ ॥
kṣetra-jñaḥ kṣetra-vijayī
kṣetra-vāso jagat-prasūḥ |
bhaya-hā bhaya-do bhāsvān
gauṇa-bhāva-samanvitaḥ || 77||
मण्डितो मण्डलकरो वैजयन्तीपवित्रकः |
चित्राङ्गश्चित्रितश्चित्रो भक्तचित्तप्रकाशकः ॥ ७८ ॥
maṇḍito maṇḍala-karo
vaijayantī-pavitrakaḥ |
citrāṅgaś citritaś citro
bhakta-citta-prakāśakaḥ || 78||
बुद्धिगो बुद्धिदो बुद्धिर्बुद्धिधृग् बुद्धिवर्धनः |
प्रेमाद्रिधृक् प्रेमवहो रतिवोढ रतिस्पृशः ॥ ७९ ॥
buddhi-go buddhi-do buddhir
buddhi-dhṛg buddhi-vardhanaḥ |
premā-dridhṛk prema-vaho
rati-voḍha rati-spṛśaḥ || 79||
प्रेमचक्षुः प्रेमगह्नः प्रेमहृत् प्रेमपूरकः |
गम्भीरगो बहिर्वासो भावानुष्ठितगो पतिः ॥ ८० ॥
prema-cakṣuḥ prema-gahnaḥ
prema-hṛt prema-pūrakaḥ |
gambhīra-go bahir vāso
bhāvānuṣṭhita-go patiḥ || 80||
नैकरूपो नैकभावो नैकात्मा नैकरूपधृक् |
श्लथसन्धिः क्षीणधर्मस्त्यक्तपाप उरुश्रवः ॥ ८१ ॥
naika-rūpo naika-bhāvo
naikātmā naika-rūpa-dhṛk |
ślatha-sandhiḥ kṣīṇa-dharmas
tyakta-pāpa uru-śravaḥ || 81||
उरुगाय उरुग्रीव उरुभाव उरुक्रमः |
निर्धूतो निर्मलो भावो निरीहो निरनुग्रहः ॥ ८२ ॥
uru-gāya uru-grīva
uru-bhāva uru-kramaḥ |
nirdhūto nirmalo bhāvo
nirīho niranugrahaḥ || 82||
निर्धूमोऽग्निः सुप्रतापस्तीव्रतापो हुताशनः |
एको महद्भूतव्यापी पृथग्भूतः अनेकशः ॥ ८३ ॥
nirdhūmo'gniḥ supratāpas
tīvra-tāpo hutāśanaḥ |
eko mahad-bhūta-vyāpī
pṛthag-bhūtaḥ anekaśaḥ || 83||
निर्णयी निरनुज्ञातो दुष्टग्रामनिवर्तकः |
विप्रबन्धुः प्रियो रुच्यो रोचकाङ्गो नराधिपः ॥ ८४ ॥
nirṇayī niranujñāto
duṣṭa-grāma-nivartakaḥ |
vipra-bandhuḥ priyo rucyo
rocakāṅgo narādhipaḥ || 84||
लोकाध्यक्षः सुवर्णाभः कनकाब्जः शिखामणिः |
हेमकुम्भो धर्मसेतुर्लोकनाथो जगद्गुरुः ॥ ८५ ॥
lokādhyakṣaḥ suvarṇābhaḥ
kanakābjaḥ śikhāmaṇiḥ |
hema-kumbho dharma-setur
loka-nātho jagadguruḥ || 85||
लोहिताक्षो नामकर्मा भावस्थो हृद्गुहाशयः |
रसप्राणो रतिज्येष्ठो रसाब्धिरतिराकुलः ॥ ८६ ॥
lohitākṣo nāma-karmā
bhāva-stho hṛd-guhāśayaḥ |
rasa-prāṇo rati-jyeṣṭho
rasābdhi-ratir ākulaḥ || 86||
भावसिन्धुर्भक्तिमेघो रसवर्षी जनाकुलः |
पीताब्जो नीलपीताभो रतिभोक्ता रसायनः ॥ ८७ ॥
bhāva-sindhur bhakti-megho
rasa-varṣī janākulaḥ |
pītābjo nīla-pītābho
rati-bhoktā rasāyanaḥ || 87||
अव्यक्तः स्वर्णराजीवो विवर्णी साधुदर्शनः |
अमृत्युः मृत्युदोऽरुद्धः सन्धाता मृत्युवञ्चकः ॥ ८८ ॥
avyaktaḥ svarṇa-rājīvo
vivarṇī sādhu-darśanaḥ |
amṛtyuḥ mṛtyu-do 'ruddhaḥ
sandhātā mṛtyu-vañcakaḥ || 88||
प्रेमोन्मत्तः कीर्तनर्त्तः सङ्कीर्तनपिता सुरः |
भक्तिग्रामः सुसिद्धार्थः सिद्धिदः सिद्धिसाधनः ॥ ८९ ॥
premonmattaḥ kīrtanarttaḥ
saṅkīrtana-pitā suraḥ |
bhakti-grāmaḥ susiddhārthaḥ
siddhi-daḥ siddhi-sādhanaḥ || 89||
प्रेमोदरः प्रेमवाहू लोकभर्ता दिशाम्पतिः |
अन्तः कृष्णो बहिर्गौरो दर्शको रतिविस्तरः ॥ ९० ॥
premodaraḥ prema-vāhū
loka-bhartā diśāmpatiḥ |
antaḥ kṛṣṇo bahir gauro
darśako rati-vistaraḥ || 90||
सङ्कल्पसिद्धो वाञ्छात्मा अतुलः सच्छरीरभृत् |
ऋड्धार्थः करुणापाङ्गो नदकृद् भक्तवत्सलः ॥ ९१ ॥
saṅkalpa-siddho vāñchātmā
atulaḥ sac-charīra-bhṛt |
ṛḍdhārthaḥ karuṇāpāṅgo
nada-kṛd bhakta-vatsalaḥ || 91||
अमत्सरः परानन्दः कौपीनी भक्तिपोषकः |
अकैतवो नाममाली वेगवान् पूर्णलक्षणः ॥ ९२ ॥
amatsaraḥ parānandaḥ
kaupīnī bhakti-poṣakaḥ |
akaitavo nāma-mālī
vegavān pūrṇa-lakṣaṇaḥ || 92||
मिताशनो विवर्ताक्षो व्यवसाया व्यवस्थितः |
रतिस्थानो रतिवनः पश्चात्तुष्टः शमाकुलः ॥ ९३ ॥
mitāśano vivartākṣo
vyavasāyā vyavasthitaḥ |
rati-sthāno rati-vanaḥ
paścāt tuṣṭaḥ śamākulaḥ || 93||
क्षोभणो विरभो मार्गो मार्गधृग् वर्त्मदर्शकः |
नीचाश्रमी नीचमानी विस्तारो बीजमव्ययः ॥ ९४ ॥
kṣobhaṇo virabho mārgo
mārga dhṛg vartma-darśakaḥ |
nīcāśramī nīca mānī
vistāro bījam avyayaḥ || 94||
मोहकायः सूक्ष्मगतिर्महेज्यः सत्त्रवर्धनः |
सुमुखः स्वापनोऽनादिः सुकृत् पापविदारणः ॥ ९५ ॥
moha-kāyaḥ sūkṣma-gatir
mahejyaḥ sattra-vardhanaḥ |
sumukhaḥ svāpano'nādiḥ
sukṛt pāpa-vidāraṇaḥ || 95||
श्रीनिवासो गभीरात्मा शृङ्गारकनकादृतः |
गभीरो गहनो वेधा साङ्गोपाङ्गो वृषप्रियः ॥ ९६ ॥
śrīnivāso gabhīrātmā
śṛṅgāra-kanakādṛtaḥ |
gabhīro gahano vedhā
sāṅgopāṅgo vṛṣa-priyaḥ || 96||
उदीर्णरागो वैचित्री श्रीकरः स्तवनार्हकः |
अश्रुचक्षुर्जलाब्यङ्ग पूरितो रतिपूरकः ॥ ९७ ॥
udīrṇa-rāgo vaicitrī
śrīkaraḥ stavanārhakaḥ |
aśru-cakṣur jalābyaṅga
pūrito rati-pūrakaḥ || 97||
स्तोत्रायणः स्तवाध्यक्षः स्तवनीयः स्तवाकुलः |
ऊर्ध्वरेतः सन्निवासः प्रेममूर्तिः शतानलः ॥ ९८ ॥
stotrāyaṇaḥ stavādhyakṣaḥ
stavanīyaḥ stavākulaḥ |
ūrdhva-retaḥ sannivāsaḥ
prema-mūrtiḥ śatānalaḥ || 98||
भक्तबन्धुर्लोकबन्धुः प्रेमबन्धुः शताकुलः |
सत्यमेधा श्रुतिधरः सर्वशस्त्रभृतांवरः ॥ ९९ ॥
bhakta-bandhur loka-bandhuḥ
prema-bandhuḥ śatākulaḥ |
satya-medhā śruti-dharaḥ
sarva-śastra-bhṛtāṁvaraḥ || 99||
भक्तिद्वारो भक्तिगृहः प्रेमागारो निरोधहा |
उद्घूर्णो घूर्णितमना आघूर्नितकलेवरः ॥ १०० ॥
bhakti-dvāro bhakti-gṛhaḥ
premāgāro nirodha-hā |
udghūrṇo ghūrṇita-manā
āghūrnita-kalevaraḥ || 100||
भवभ्रान्तिजसन्देहः प्रेमराशिः शुचापहः |
कृपाचार्यः प्रेमसङ्गो वयुनः स्थिरयौवनः ॥ १०१ ॥
bhava-bhrānti-ja-sandehaḥ
prema-rāśiḥ śucāpahaḥ |
kṛpācāryaḥ prema-saṅgo
vayunaḥ sthira-yauvanaḥ || 101||
सिन्धुगः प्रेमसङ्गाहः प्रेमवश्यो विचक्षणः |
पद्मकिञ्जल्कसङ्काशः प्रेमादारो नियामकः ॥ १०२ ॥
sindhu-gaḥ prema-saṅgāhaḥ
prema-vaśyo vicakṣaṇaḥ |
padma-kiñjalka-saṅkāśaḥ
premādāro niyāmakaḥ || 102||
विरक्तो विगतारातिर्नापेक्षो नारददृतः |
नतस्थो दक्षिणः क्षामः शठजीवप्रतारकः ॥ १०३ ॥
virakto vigatārātir
nāpekṣo nāradadṛtaḥ |
nata-stho dakṣiṇaḥ kṣāmaḥ
śaṭha-jīva-pratārakaḥ || 103||
नामप्रवर्तकोऽनर्थो धर्मोगुर्वादिपुरुषः |
न्यग्रोधो जनको जातो वैनत्यो भक्तिपादपः ॥ १०४ ॥
nāma-pravartako'nartho
dharmo-gurv-ādi-puruṣaḥ |
nyag-rodho janako jāto
vainatyo bhakti-pāda-paḥ || 104||
आत्ममोहः प्रेमलीधः आत्मभावानुगो विराट् |
माधुर्यवत् स्वात्मरतो गौरख्यो विप्ररूपधृक् ॥ १०५ ॥
ātma-mohaḥ prema-līdhaḥ
ātma-bhāvānugo virāṭ |
mādhurya-vat svātma-rato
gaurakhyo vipra-rūpa-dhṛk || 105||
राधारूपी महाभावी राध्यो राधनतत्परः |
गोपीनाथात्मकोऽदृश्यः स्वाधिकारप्रसाधकः ॥ १०६ ॥
rādhā rūpī mahā-bhāvī
rādhyo rādhana-tatparaḥ |
gopīnāthātmako'dṛśyaḥ
svādhikāra-prasādhakaḥ || 106||
नित्यास्पदो नित्यरूपी नित्यभावप्रकाशकः |
सुस्थभावश्चपलधीः स्वच्छगो भक्तिपोषकः ॥ १०७ ॥
nityāspado nitya rūpī
nitya-bhāva-prakāśakaḥ |
sustha-bhāvaś capala-dhīḥ
svaccha-go bhakti-poṣakaḥ || 107||
सर्वत्रगस्तीर्थभूतो हृदिस्थः कमलासनः |
सर्वभावानुगाधीशः सर्वमङ्गलकारकः ॥ १०८ ॥
sarvatra-gas tīrtha-bhūto
hṛdi-sthaḥ kamalāsanaḥ |
sarva-bhāvānugādhīśaḥ
sarva-maṅgala-kārakaḥ || 108||
इत्येतत्कथितं नित्यं साहस्रं नामसुन्दरम् |
गोलोकवासिनो विष्णोर्गौररूपस्य शार्ङ्गिनः ॥ १०९ ॥
ity etat kathitaṁ nityaṁ
sāhasraṁ nāma-sundaram |
goloka-vāsino viṣṇor
gaura rūpasya śārṅginaḥ || 109||
इदं गौरसहस्राख्याम् आमयघ्नं शुचापहम् |
प्रेमभक्तिप्रदं नृणां गोविन्दाकर्षकं परम् ॥ ११० ॥
idaṁ gaura-sahasrākhyām
āmaya-ghnaṁ śucāpaham |
prema-bhakti-pradaṁ nṛṇāṁ
govindākarṣakaṁ param || 110||
प्रातःकाले च मध्याह्ने सन्ध्यायां मध्यरात्रिके |
यः पठेत्प्रयतो भक्त्या चैतन्ये लभते रतिम् ॥ १११ ॥
prātaḥ-kāle ca madhyāhne
sandhyāyāṁ madhya-rātrike |
yaḥ paṭhet prayato bhaktyā
caitanye labhate ratim || 111||
नामात्मको गौरदेवो यस्य चेतसि वर्तते |
स सर्वं विषयं त्यक्त्वा भावानन्दो भवेद्ध्रुवम् ॥ ११२ ॥
nāmātmako gaura-devo
yasya cetasi vartate |
sa sarvaṁ viṣayaṁ tyaktvā
bhāvānando bhaved dhruvam || 112||
यस्मै कस्मै न दातव्यम् दाने तु भक्तिहा भवेत् ॥
विनीताय प्रशान्ताय गौरभक्ताय धीमते ॥ ११३ ॥
yasmai kasmai na dātavyam
dāne tu bhakti-hā bhavet |
vinītāya praśāntāya
gaura-bhaktāya dhīmate || 113||
| तस्मै देयं ततो ग्राह्यमिति वैष्णवशासनम् |
| tasmai deyaṁ tato grāhyam iti vaiṣṇava-śāsanam |